2012/04/04

 

 

 جمله بالا ؛ تیتر خبرگونهء تبصره دار بود که چندی قبل؛ برخی از سایت های انترنیتی انتشار دادند.

لطفاً باری متن را مرور بفرمائید:

دولت  به حادثه ‌دیدگان قندهار غرامت پرداخت کرد". این خبری بود که رسانه‌های غربی روز گذشته بلافاصله در صدر اخبار خود قرار دادند.
بر مبنای این خبر دولت با پولی که عنوان می‌شود ارتش آمریکا در اختیارش قرار داده به ازای هر فرد کشته شده در این حادثه ۴۶ هزار دلار و به مجروحان نیز ۱۰ هزار دلار پرداخت کرده که جمعاً رقم این غرامت بالغ بر ۸۶۰ هزار دلار می‌شود.
در نگاه اول شاید پرداخت ۴۶ هزار دلار به ازای هر فرد کشته شده آن هم در حالی که اکثر ۱۷ کشته شده از ۳ خانواده بوده‌اند، رقم زیادی برای خانواده‌های این منطقه محروم باشد، اما با مقایسه‌ ای بین حوادث مشابه رخ داده در کشورهای دیگر به خصوص اروپا و آمریکا در می‌یابیم که این رقم بسیار ناچیز است

حادثه لاکربی که در پی آن ۲۵۹ مسافر در یک اقدام مشکوک تروریستی که به لیبی نسبت داده شد، کشته شدند، نمونه خوبی است.

در این حادثه، هواپیمای بوئینگ ۷۴۷ شرکت هواپیمایی "پان‌امریکن" که در سال ۱۹۸۸از لندن به مقصد نیویورک درحال پرواز بود، بر فراز آسمان شهر لاکربی اسکاتلند منفجر شد.
در پی این حادثه دولت‌های آمریکا و انگلیس لیبی را مقصر اعلام کرده و تحریم‌ های بین‌المللی را علیه این کشور اعمال کردند. این فشارها به قدری زیاد بود که سرانجام دولت قذافی وادار به تسلیم و پرداخت غرامت شد و عامل حادثه را که آمریکا "عبدالباسط مقراحی" می‌دانست، تسلیم انگلیس کرد که مقراحی در این ماجرا توسط دستگاه قضایی بریتانیا به حبس ابد محکوم شد

در سال ۲۰۰۳ قذافی با پذیرفتن مسئولیت این حادثه مبلغ ۳ میلیارد دلار به عنوان غرامت به خانواده‌های قربانیان پرداخت کرد که به ازای هر فرد بیش از ۱۱ میلیون دلار می‌شود.
در آن حادثه کشوری مقصر اعلام و فردی به حبس ابد محکوم و ۳ میلیارد دلار غرامت مطالبه شد، در حالیکه نه لیبی و نه فرد مظنون هیچگاه مسئولیت حادثه را نپذیرفتند و دولت لیبی تنها به دلیل فشارهای بین‌المللی و تحریم، مجبور به این کار شد.
اما حادثه قندهار به کلی متفاوت است. در این حادثه که گفته می‌شود یک یا چند سرباز آمریکایی به محله‌ای رفته و ضمن تجاوز به ۲ زن، ۱۷ نفر را که اکثر آنها کودک و زن بودند را کشته و سپس اجساد آنها را آتش زده‌اند.
"
رابرت بیلز" فردی که از سوی ارتش آمریکا به عنوان مظنون اصلی حادثه قندهار معرفی شده برای محاکمه به آمریکا برده شده و قرار است به زودی محاکمه شود که احتمالاً این قضیه با طرح مشکل روانی سرباز مذکور، با چند سال حبس او فیصله یابد ، همچون نمونه‌های قبلی که در زندان‌های ابوغریب عراق و بگرام افغانستان رخ داد.
پرداخت غرامت به اتباع افغان حادثه قندهار بار دیگر دموکراسی، آزادی، برابری و احترام به حقوق بشر مورد ادعای غرب را با سؤال جدی مواجه می‌کند. آیا ارزش جان انسان‌های بیگناه و غیرنظامیان در کشورهای جهان سوم  با کشورهای پیشرفته غربی تفاوت دارد؟
انسان، انسان است چه غربی باشد چه شرقی، چه افغان باشد چه آمریکایی و چه اروپایی. گرچه این غرامت‌ها نمی‌تواند بار دیگر کشته شدگان را زنده کند، اما چرا باز هم در بهایی که برای کشته شدگان پرداخت می‌شود، تبعیض وجود دارد؟

در اینکه این خبرگونه روی تعاملات سیاسی و تبلیغاتی می چرخد  و نه روی نورماتیف های حقوقی و قضایی ؛( تا چه رسد به جهانشناسی و انسان شناسی ی علمی ـ ساینتفیک) کمتر کسی شاید تردید داشته باشد.

هم در اتفاقات  منسوب به  فاجعهء لاکربی؛ همه جا سیاست و فشار های سیاسی را می بینیم و هم  در به اصطلاح پرداخت غرامت به خانواده های کشته شدگان در فاجعهء قندهار؛ عمل ؛ کاملاً سیاسی و تبلیغاتی است کم از کم به این دلیل که هنوز هیچ اقدام حقوقی و قضایی انجام نگرفته است.

درست همزمان با نشر خبرگونه بالا؛ ویب سایت گفتمان مقاله ای ترجمه شده را با عنوان قیمت زنده گی انسان در افغانستان ارزان است (روزنامه ی " تورنتو استار"مورخ 21 ماه مارچ 2012 ، مترجم : پیکار پامیر)  انتشار داده بود.

آن مقاله عادی نیز  بر فاجعهء قندهار و پیچیده گی های سیاسی و نیز قضایی و حقوقی دریافت همان قیمت اندک یا غرامت ناچیز از سوی بازمانده گان قربانیان افغان در این فاجعه متمرکز میباشد؛ بر علاوه مترجم نیز با احساسات؛ راجع به قلدور منشی ابرقدرت امریکا در قبال امر عدالت و حقوق مردمان کشور های ضعیف منجمله ارزش زنده گانی ی آنها؛ سخن رانده است!

باید اذعان کنم که سخن متفاوت گفتن در این بخش سخت عاطفی که تا حدود زیادی زمینه ها و مستندات مذهبی ـ عقیدتی و حساسیت های روانی را هم داراست؛ نه تنها صعب و خطیر بلکه اصلاً نامطبوع و ناپذیرفتنی است.

ولی مسئالهء من این است که آیا در همین حد و لمیط ماندن و به علل و عوامل عینی و ذهنی و تاریخی ـ فرهنگی این حقیقت شوم و شنیع نیاندیشیدن؛  سودی دارد، آیا موجب تغییر وضع؛ حد اقل در درازمدت میشود، آیا میتوان با همین شکوه ها و فریاد ها قیمت زنده گی را در افغانستان و کشور های مماثل بالا برد و یا موجبات محاکمات کمال مطلوب دولتی ها؛ ارتشی ها؛ استخباراتی ها و مزدوران متنوع امریکایی و اروپایی و در عین حال زورآوران و زور گویان خود این سرزمین ها را فراهم نمود؟؟؟

با تمام دشواری و خطیر بودن بحث؛ شدیداً احساس میکنم که در همین مورد بخصوص؛ رسالتی بر عهدهء من است. طی بیش و کم یکماه بار بار به سوی این مبحث کشانیده شده ام ولی تلاش طاقت فرسا نموده ام تا از آن بگریزم!

اما می بینم که نمیشود!!

بنده اساساً به این منطق و استدلال و احتجاج نظر دارم که محضاً از آن تهیه کنندهء خبرگونه اول الذکر نیست؛ اگر به حقایق امر تمرکز نمائیم قریب همه ساکنان بشری ی زمین؛ یا عیناً یا مشابهات همین منطق و استدلال و احتجاج را دارا اند ولی و معهذا با داشتن چنین اکثریت فوق عظیم؛ این منطق و استدلال و احتجاج  قرن هاست که کاری از پیش نبرده و واقعیت کوچکی را هم عوض نکرده است:

پرداخت غرامت به اتباع افغان حادثه قندهار بار دیگر دموکراسی، آزادی، برابری و احترام به حقوق بشر مورد ادعای غرب را با سؤال جدی مواجه می‌کند. آیا ارزش جان انسان‌های بیگناه و غیرنظامیان در کشورهای جهان سوم  با کشورهای پیشرفته غربی تفاوت دارد؟
انسان، انسان است چه غربی باشد چه شرقی، چه افغان باشد چه آمریکایی و چه اروپایی. گرچه این غرامت‌ها نمی‌تواند بار دیگر کشته شدگان را زنده کند، اما چرا باز هم در بهایی که برای کشته شدگان پرداخت می‌شود، تبعیض وجود دارد؟

سعی میکنم درین رابطه به سه پرسش اصلی ی زیر و شماری پرسش هایی که از شگافتن آنها  ناشی میگردد؛ پاسخ های حتی الامکان عام فهم (نه اکادمیک) تدارک نمایم:  

نخست : ارزش زندگی را چگونه میتوان شناخت و تعریف نمود؟

دوم : آیا دقیق است که انسان؛ انسان است چه افغان باشد چه امریکایی و چه اروپایی؟

سوم : آیا با سوال جدی مواجه شدن "دموکراسی، آزادی، برابری و احترام به حقوق بشر" مورد ادعای غرب؛ مکاتب سیاسی، حقوقی، قضایی و عرفی ی شرق را از مورد سوال بودن می رهاند و مثلاً  کدام وریانت در الگو و در عمل؛ آرمانی و کمال مطلوب است؟

نخست : ارزش زنده گی را چگونه میتوان شناخت و تعریف نمود ؛

ارزش و بها و معادل های آنها در دیگر زبانها؛ اکنون؛ بیشتر مقوله های اقتصادی دانسته میشوند. به لحاظ اقتصاد و مباحث مربوط ؛ارزش ؛ امر نسبی و حادث است نه مطلق و قدیم (یا ابدی) و آنهم انواع  و موارد دارد که ارزش مبادله و ارزش مصرف به لحاظ  بحث ما از عمده ترین آنهاست.  

شماری از دانشمندان بزرگ؛ تصریح کرده اند که ارزش توسط کار بشری به وجود می آید که به گونهء کالا نمایان میگردد؛ متأسفانه نمیتوان اینجا وارد این مبحث بغرنج و لادرلا شد .

نسبی بودن ارزش؛ از جمله بدین معناست که چه کار انجام شده بر یک کالا و چه نیاز به مصرف و در نتیجه ضرورت مبادلهء آن در تعیین و محاسبهء ارزش نقش دارد.

چه خوشایند مان باشد یا نه ؛ زنده گی نیز در ستیژ های مختلفه؛ ارزش های معین پیدا میکند.

میدانیم که ناموس طبیعت؛ بر یک زنجیر غذایی برای ادامهء حیات استوار است. حتی حیوانات علفخوار در واقع موجودات زنده را میخورند تا زنده بمانند و زنده گی کنند؛ نباتات وعلف و برگ و بار و دانه های آنها (حبوبات و میوه جات) همه و همه موجودات زنده اند. تا وقتیکه موجودی موسوم به بشر وارد طبیعت نگردیده است؛ سایر جانوران از موجودات زندهء ضعیف تر و به لحاظ تکاملی پست تر از خود؛ تناول مینمایند و به زنده گی ادامه میدهند و چه بسا خود بالنوبه طعمهء جانور زورمند تر و عالی تر از خود به لحاظ تکاملی؛ میگردند.

ولی وقتی موجودی کاملاً متفاوت از نظر تکاملی (بشر)؛ وارد طبیعت گردیده نظامات و بساط ها و روابط  و مناسبات متفاوتی را پی ریزی مینماید؛ منجمله عرضه و تقاضا و مبادله و نقل و انتقال نعمات (اغلب همان موجودات زنده ماقبل و مادون) را به وجود می آورد.

تحقیقات تاریخی و باستانشناسی ثابت ساخته است که بشر نه تنها سبزیجات و حبوبات و میوه جات و گوشت و تخم  و شیر سایر موجودات حیه را به نظام مبادله و عرضه و تقاضا (بازار و مارکیت) وارد نموده بلکه به درازای میلیونها سال؛ ضعیف تران و اسیر ساخته گان از نوع خود و حتی از قوم و قبیله و خانوادهء خود را نیز بدین سرنوشت مواجه می گردانیده است .

برای اثبات این حقیقت نه صغرا و کبرا و تحلیل و استنتاج و تجربه کار است و نه اسناد مصدقهء مدار حکم فقهای اعلام این یا آن مذهب و شریعت غرا ...

قرآن مجید مؤمن بهای ما مسلمانان؛ روشنترین اثباتیه های همین حقیقت (برده گی و برده داری و برده فروشی و قربانی کردن آدمی (فرزند) را به دست میدهد. تازه قرآن کتاب 1400 سال پیش است؛ در حالیکه ما از میلیونها سال سخن می گوئیم!

بشر اولیهء وحشی؛ که دوران آنها میلیونها سال را در برمیگیرد؛ نه تنها همنوعان دارای نژاد متفاوت و علایم فارقه را شکار کرده؛ و هکذا کشته گان خود در جنگ ها و تصادم ها را مانند سایر جانوران خام و پخته میخوردند؛ بلکه همین عمل را با مرده گان و کشته شده گان خاندان و عشیرهء خود نیز انجام میدادند . بدینگونه گوشت و امعا و احشا و استخوان آدمی هم برایشان ارزش مصرف داشت.

دوران بیحد طولانی برده داری عمدتاً بر مبنای ارزش کار بشری آغاز گردید و این ارزش از هرلحاظ  بر ارزش مصرف گوشت و محصول ارگانهای بشر؛ ارجحیت داشت که هم به مدد غریزه و هم به کمک عقل اولیهء زورمندان و قلدوران به آهسته گی مکشوف میگردید.

با بالا گرفتن شعور دریافت ارزش کار ؛ آنان دیگر همنوعان اسیرکرده و مورد شکار قرارگرفته گان زنده ماندهء خویش را منجمله به هدف قصابی و تغذیه نمیکشتند بلکه از آنان به حیث کارگران بی مزد و محکوم در امور مختلف تولیدی و خدماتی؛ ارزش های برتر میکشیدند.

اندک اندک که مبادلهء سایر کالا ها بین جوامع بشری گسترش یافت؛ بازار های برده فروشی هم به وجود آمد و خود رشد تقاضا برای برده و نیروی کار آن؛ صنعت تولید و عرضه برده (کالای بشری) را هستی و رونق بخشید که شرح آن طولانی است و وجدان آدم معاصر را به شدت معذب میدارد.

در اوایل که هنوز سکه و پول پیدا نشده بود؛ برده گان با کالا ها و چیز های دارای ارزش مبادله و مصرف(1)؛ خرید و فروش میشدند و با پیدایش پول؛ قیمت برده؛ به پول؛ رایج گردید.

(قسمت های دیگر بحث در آینده)

دوم : آیا دقیق است که انسان؛ انسان است چه افغان باشد چه امریکایی و چه اروپایی؟

سوم : آیا با سوال جدی مواجه شدن "دموکراسی، آزادی، برابری و احترام به حقوق بشر" مورد ادعای غرب؛ مکاتب سیاسی، حقوقی، قضایی و عرفی ی شرق را از مورد سوال بودن می رهاند و مثلاً  کدام وریانت در الگو و در عمل؛ آرمانی و کمال مطلوب است؟

پانویس :

  (1)   در جوامع مختلف، برخی کالاهای خاص دارای ارزشی بیش از بقیه بودند و عملاً به عنوان معادل‌های پول در مبادلات مورد استفاده قرار می‌گرفتند. با این تفاوت که کمی از پول بزرگتر بودند.

به‌عنوان مثال، این کالای با ارزش در یونان قدیم، گاو نر؛ در سریلانکا فیل و در برونئی جمجمه انسان بود!

با پیشرفت تمدن بشری، به تدریج فلزات و اشیای زینتی و از جمله طلا و نقره به‌ عنوان معادل‌های پول به‌ کار رفتند و به دنبال آن، برای اولین بار درلیدی (آسیای صغیر)، سکه ضرب شد.

پس از ضرب سکه سالیان طولانی سپری شد تا بشر به فکر استفاده از اسکناس (بانکنوت) افتاد.

   

 

 

 

 
 

 

 

 
 
 
admin@vatandar.at
 
 مدیر مسوول : انجنیر هما یوسفی
صاحب امتیاز : انجنیرنجیب یوسفی
کليه ی حقوق بر اساس قوانين کپی رايت  محفوظ و متعلق به وطندار می باشد