2010/3/25

یادآوری:

دوستان فرهیخته یی” وطندار” با ابراز علاقمندی فراوان از نوشته های گنجینه های فرهنگی جهان "میراث بشریت"، خواهش نموده اند تا در معرفی یادگار های كشور و منطقه ، بیشتر توجه مبذول گردد. گنجینه های فرهنگی جهان ”میراث بشریت”،  تنها به آن آثار باستانی وارزشمندترین اماكن طبیعی ابلاغ میگردد كه سازمان تربیتی ، علمی وفرهنگی بین الملل” یونسكو” از سال ۱۹۷۲  میلادی بدینسو با عرضه یی كمك های اقتصادی - عمرانی، زیر پوشش نگهداری وحمایت خویش قرار داده است. امیدواریم فرصت یاری كند تا در مجالی دیگر بتوانیم  به معرفی آبدات تاریخی  وجایگاه های زیبای طبیعی كشور و منطقه در همین منوال بیشتر بپردازیم.

اصل این نوشته ، مضمون برنامه ایست ، که ازطرف تلویزیون دویچه وله DW-TV  بدسترس  شبکه های تلویزیونی افغانستان قرار گرفته است. بدینوسیله از اجازۀ پخش آن در رسانه های دیگر، از تلویزیون دویچه وله ابراز امتنان می گردد. وطندار بنابر نیاز و اهمیت موضوع ، این مطلب را از روی نسخه یی جراید کشور اقتباس نموده است وبا سپاس فراوان ازتلویزیون دویچه وله DW-TV  درینجا به نشر می سپارد.

شهر صمیمی وایمار Weimar  را هماهنگی، تعادل و همسویی طبیعت و هنر با پارك زیبایش شخصیت واصالت استواری بخشیده است.” یوهان ولفگانگ گویته" ۱۷۴۹-۱۸۳۲ میلادی شاعر و نویسنده یی معروف  Johann Wolfgang  Goethe  حتی از ایتالیا به كدخدایش “کنت كارل اوگوست"  Herzog Carl August از چنین خانه های ییلاقی ”رومی” گزارش داده است. هنگامیكه بعد ها چنین خانه ای به سبك رومیان در “وایمار" هم آباد میشد ، آنرا شامل "شهر درمیان گردشگاه" نمودند. بین همه یی ساختمانهای مهم این پارك  از طریق نوار باریك آن ، امكان ارتباط دید وجود دارد.گویته میتوانست آزادانه به خانه یی رومی نظر بیندازد و کنت شهر ، باغسرای گویته را مشاهده كند.

گویته باغسرایش را در پارك كنار” ایلم" Ilm   یکی از شاخه های دریای"زاله"  Saale در آلمان ، دوست میداشت. وی درینجا احساس آرامی مینمود. گویته تازه به بیست و شش سالگی رسیده بود كه درینجا برای بار نخست واقعاً مالك خانه یی  برای خویشتن گردید.وی درین محل كه چند صد متر از قصر و كتابخانه یی مشهور”انا امالیا" Anna Amalia    فاصله دارد،چندین سال را با همسر بعدی اش "کریستیانه وُلپیوس"  Christiane Vulpius بسر برد.

اهمیت بزرگش را این كتابخانه ، مدیون گویته می باشد.به دستور وی بود كه چندین هزار جلد كتاب درینجا جمع آوری گردید. ” مكتب كلاسیك آلمان “ برای نمایش عظمتش نیازی به كاخ مجللی نداشت. این سبك بیشتر از همه مدیون علم و آرمان های روشنگری و توازن میان زیبا شناسی و سودمندی با هم است. این كتابخانه ، در حاشیه یی شهر” وایمار” قرار دارد و در عین حال در مركز آن ، یعنی در نزدیكی بازار شهرداری یا بلدیه ، نمایشخانه ، كلیسا و قریب قصر شهر.

پنجاه سال پیش از آوردن شاعر، برگردان و عالم دین ۱۷۴۴-۱۸۰۳  میلادی “ گوتفرید هردر"  Johann Gottfried Herder   به توسط گویته در وایمار ، درین كلیسای كه بعد بنام “هردر“ مسما شد ، آهنگساز معروف آلمان ۱۶۸۵-۱۷۵۰  میلادی” یوهان سباتیان باخ"  Johann Sebastian Bach   بعنوان نوازنده یی ارگ دربار، “ارگ"   Orgel  مینواخته است.

توضیح  و روشنگری مسایل كه شاید اساس مهم تعالیم خیلی معروف بشردوستانه نیز بحساب می آمد، معیار “هردر” ، این آموزگار و عالم دین ، بجای ستایش و توبیخ گردیده بود.خانه یی گویته در كنار میدان “فراوِنپلان!"  Frauenplan قرار دارد.

آموزگاران و هنرمندان مهمی در خانه های  كنار این میدان ، جوار همدیگر میزیستند.با وجود آن گاهی سالیان زیادی میگذشت ، بدون اینكه آنها با هم چندان رابطه یی عمیقی داشته باشند.امروزه خانه یی گویته درینجا ، مركز شهر و یكی از اهداف ملاقات اغلب سیاحان در وایمار می باشد. جهانیان بدین خطه می آیند تا از” مكتب كلاسیك آلمان” بهره یی برده باشند. زمانی كه گویته درین محل میزیست ، مجمسمه های مرمرین ایتالیایی ، حكاكی های سیسیلی  Sicilian و صخره های ابتدایی بلند ترین تپه یی شهر وایمار بنام ” ایترسبرگ"  Ettersberg  تا استخوان های كشف شده و یا سنگواره ها را از هرگوشه یی جهان بخانه یی خویش آورده بود. خانه های اینجا ، از درخشش ضیافت نمای سالون زرد تا تركیب كاملاً سودمندانه یی اطاق كارش همه بطور مناسب تجهیز شده بودند. گویته چند ساعت پیش از وفاتش در صندلی بیماری اطاق مرگ خویش ، در باره یی علم رنگ شناسی خود چنان بطور مفصل سخن زد ، مثل اینكه هیچ چیز مهمتری در جهان وجود نداشته باشد.

در سال ۱۷۷۴ میلادی ، آتش سوزی مهیبی ، قصر شهر را ویران ساخت. همه یی جزئیات بازسازی كاخ سپس، از رنگ آمیزی  و تزیین آن تا تعیین بهره داری آینده اش ، همه زیر نظر و مراقبت مستقیم گویته صورت گرفت. مجسمه های گویای تاریخ یونان و روم ، زینت بخش پله های ورودی و سالون های قصر گردیدند.اشراف زادگان این شهزاده نشین كوچك آلمانی با روحیه یی هنرپرور و روشنگرانه یی خویش توانسته بودند اشخاصی مثل نقاش، صورتگر و رسام معروف آلمان  ۱۴۷۲-۱۵۵۳ میلادی “كراناخ ” Cranach ، “باخ” ،” گویته” ، “هردر”  ، “ویلاند"  Wieland  شاعر، برگردان و ناشر درعصر روشنگری ۱۷۳۳-۱۸۱۳میلادی و ” شیلر" Schiller  شاعر، فیلسوف و نمایشنامه نویس معروف ۱۷۴۹-۱۸۳۲  میلادی را بدین شهر بیاورند و بعد ها از “هومبولت"  Humboldt  پژوهشگر طبیعی دان و یکی از بنیانگذاران جغرافیه بعنوان یک علم تجربی ۱۷۶۹-۱۸۵۹میلادی، Liszt    “لیست"  ۱۸۱۱-۱۸۸۶میلادی ،آهنگساز،موسیقیدان و نویسنده و  یا “نیچه" Nitsche  شاعر، فیلسوف و زبانشناس مشهور آلمان ۱۸۴۴-۱۹۰۰میلادی  میزبانی بنمایند.

“انا امالیا” مجبور بود پس از آتثسوزی ، نخست درقصر كوچك و زیبای” ویتوم" Wittum  اقامت برگزیند.تعمیر مذكور را “انا امالیا” بدون این نیز دوست تر میداشت تا آن كاخ بزرگ را. وی ، در قصرهای كنار شهر ، محافلش را برگزار می كرد . میز گرد قصر ویتوم  که دورادورش جهت مصرف غذا و گفتگو ملاقات صورت میگرفت، بیش از همه معروفست .

وی برای پسرانش بهترین آموزگاران را طلب می نمود ، كسانی را كه در عین حال دوست و مصاحب خوبی نیز بودند. درین میز های مدور ، برنامه ها و ضیافت ها طرحریزی می شدند و نمایشنامه ها مورد بحث قرار میگرفتند.انا امالیا در ماه های تابستان ، محفل های ضیافت میز مدورش را به طبیعت زیباتری در“تیفورت" Tiefurt واقعِ بیرون شهر وایمار انتقال میداد.درقصر تیفورت مجاوردریاچه یی “ایلم “،  صحنه یی كوچكی برای تماشا ساخته شده بود كه درٱن نمایشنامه یی “ایفیژِنی"Iphigenie  برای نخستین بار به اجرا در آمد وگویته خود نقش “اوریست"  Orest را در آن بازی نمود.

شیلر سه سال اخیر عمرش را در وایمار بسر برد و هینجا نیز چشم از جهان فرو بست. روان پاك ، شیلر ، نمایشنامه نویس بزرگ و گویته با همه یی تفاوتهایی كه  با هم داشتند ، دوستان خوب یكدیگر بودند. رابطه یی دوستی این دو هنرمند، ریالیسم و ایدیالیسم را ، طبیعتگرایی ، تاریخ ، شعر  و نمایشنامه نویسی را با هم پیوند میداد.نتیجه یی همین اتحاد ، مكتب مشهور كلاسیك “وایمار” را بوجود آورد. شیلر و گویته دیر با هم آشنا شدند و مرگ ، خیلی زود آنها را از هم جدا نمود.هرچند امروزمجسمه های هر دوی آنها تنهای تنها دروایمار كنار هم قرار گرفته اند، بازماندگان ، اجساد شیلر و گویته را در آرامگاه شهزادگان ، پهلوی یکدیگر متحد هم گردانیدند.”ایترسبورگ" Ettersburg  نام كاخ دیگریست كه انا امالیا مهمانانش را بدانجا میبرد.ایترسبورگ یادآور خاطرات بد ِ این شهر شاعران و فیلسوف ها در زمان رژیم فاشیستی آلمان نیز میباشد.ازین قصر میتوان ، نوار باریك ِ آنجا را به تماشا نشست. درینجا نیز مثل پارك کنار ” ایلم” چنان یك منظره یی طبیعی نمایی بوجود آمده است كه مشاهده یی آزاد تپه یی “ایترسبرگ" از وی امكان پذیر میگردد. در محل نامعلومی ازینجا مكانیست كه ” اكرمان"  Eckermann  شاعرآلمانی ۱۷۹۹-۱۸۵۴  میلادی گفتگو های زیادی را با گویته انجام داده و یادداشت نموده است. بتوسط صحبت های مذکورست كه این محل ِ بینام در طبیعت ، وجه كاملی برای آرمان های بشر دوستانه شده است.

حدود یكصد سال پس از مرگ گویته ، ایترسبرگ را ، بازداشتگاه “بوخن والد"Buchenwald   محل حبس و کار اجباری اسیران جنگی ، مخالفان سیاسی و یهودیان توسط نازی ها، به محلی وحشت زا و بیم افگن مبدل ساخت.

اندیشه را هرگز نمیتوان از بین برد. آری ! هر زمانی كه امروزه جهانیان ، وایمار و بزرگانش را جشن می گیرند ، از مكتب ” كلاسیك وایمار” نیز بزرگداشت می نمایند.

پایان