2011/07/29

   

         روزه یکی از ارکان مهم در شریعت اسلام واز اهم عبادات است که در ماه رمضان که نهمین ماه قمری است،انجام می پذیرد.در ادیان پیش از اسلام نیز،روزه از اهم عبادات ویکی از ارزشهای اجتماعی ودینی پنداشته میشده است.انجام فریضه ئ روزه در اسلام،امتحان بزرگ خدا از بنده گان موءمن او است که چگونه از این آزمون ،بدر شده می توانند.با همین دلیل است که در گرفتن روزه،نسبت به دیگر عبادات وفرایض،شرایط و مقررات شدید تری وضع شده است.احتراز از خوردن ونوشیدن و انجام تسبیح و اوراد وعبادات،تنها شرایط روزه داشتن نیست،بل احتراز ازسخن بد گفتن،چشم بد وحرص آلود به مال ونا موس ونعمت دیگران داشتن ،پرهیز از خشونت وخون ریزی وقطع جنگ،تقسیم نان خود به فقیران ومسکینان نیز از اعمالی است که روزه دار باید مد نظر داشته باشد.رعایت این حرکات وعملکرد ها وعبادات،و پرهیز از منهیات، به تزکیهء نفس، قوت ایمان و پاکیزه داشتن قلب روزه دار می افزاید.

        این نکته که اغنیاء با روزه دار بودن، از دل مستمندان وفقیران آگاه میشوند،شعاری بیش نیست.زیرا ان ها می توانند با خوردن ونوشیدن غذا های مکفی وانرژی زا، احساس گرسنگی نکنند.واز دل مسکینی هم نیایند.به قول شیخ اجل سعدی که می گوید: قوت طاعت،در لقمهء لطیف است وصحت عبادت،در کسوت نظیف

ــ هرکه در راحت و تنعم زیست     او چه داند که حال گرسنه چیست

حال  درمانده گان  کسی  داند      که   به   احوال   خویش، درماند 

در تلویزیون اریانای اقای بیات، یگان شب سفره افطار روزه یگان خانواده ء ثروتمند را نشان می دهد که با خوردنی های رنگا رنگ، دور دسترخوان نشسته اند و از اطعمه و اشربه تناول می کنند.و بالعکس، خانواده ای را هم نشان می دهد که نان خشکی هم برای افطار در سفره ی خود ندارد.و کودکان بینوایش منتظر صدای پای کسی است که برایش لقمه نانی بیاورد.این نشاندادن تفاوتهای استخوانسوز طبقاتی، معنایش چیست و روزه برای چگونه کسانی فرض دانسته میشود؟

   برخی نهاد های به اصلاح خیریه مانند بنیاد بیات وبنیاد قیوم قرغه که ازپول های باد اورده خود ازامریکا واروپا به خانواده های فقیر و آواره کان در روز های رمضان وعید پول کمک میکنند، با پرداخت یکصد دالر به هر خانواده، دهها بار چهره های فلک زده ومظلوم زنان و کودکان فقیر را در پردهُ تلویزیون ها به نمایش میگذارند که بیشتر ازاین هم تحقیر شوند وغرورشان بشکند و وادار می سازند که در حق عالی جنابان دعای خیر هم بکنند.حتا کودکان را وادار ساخته اند که برای شان سرود حاتم طایی بودن را بخوانند.مکر از کجا معلوم که دل بگویند: 

ــ به نانی خشک قناعت کنیم وجامه ی دلق

 که  بار محنت  خود  به  که   منت    خلق  (سعدی ) 

اینهم بخشی از ترانه ای که دهها پسر ودختر نوجوان به اقای بیات خوانده اند وهر ازگاه در تلویزیون اریانا نشر هم میشود:: ( سلام بر شما بزرگان ما + که فکر وطن را بسر کرده اید+ برای وطن، کمر بسته اید+ بگویید بما، ز صلح و صفا،که ما خنده مادران را ندیده ایم+ که ما خنده ُکودکان را ندیده ایم) صایب تبریزی دربیت زیرهشدار میدهد که صاحبان(کرم) نباید به مستمند ان فخر بفروشند و به فکر اوازه ی کرم باشند

ــ گذشتن ازسر گنج گهر،سخاوت نیست

 کریمی، از  سر آوازه ی  کرم  بر خیز

هاشم خان جلاد به ظاهر خان نصیحت میکرد که رعیت را باید گرسنه نگهداشت چرا که اگر رعیت سیر بود، سرکش می شوند مگر امروز کشور ما، صد ها هاشم خان را دارد که در گرسنه نگهداشتن مردم، کمر بسته اند : 

ـــ زیان کسان از پی سود خویش

بجویند و دین اندر آرند پیش 

از این سخن ها که بگذریم،فضایل معنوی و ارزشمندی اجتماعی روزه چه در ایین اسلام و چه در دیگر ادیان، در فرهنگ های سرزمین ما باز تاب گسترده ای یافته ودر شعر وادب نیز با مضامین دلنشین ومعانی زیبا کار برد یافته است.سعدی گوید:

نگفتم روزه بسیاری نپاید

ریا ضت بگذرد،سختی سرآید 

 پس از دشواری،آسانیست دشوار

  ولیکن آدمی را صبر باید   در جای دیگر می فرماید:

_ مسلم کسی را بود روزه داشت 

 که درمانده ای را دهد نان چاشت

 وگرنه چه حاجت که زحمت بری  

زخود باز گیری وهم خود خوری

  پرهیز از می ومعشوق وعشرت نیز از الزامات روزه داری است :

معشوق ومی امروز،در این خانه مهیا ست 

لیکن چه توان کرد که ماه رمضان است ( صوفی عشقری)

روزه دارها برای تزکیهء نفس وقرار گرفتن دریک امتحان بزرگ ،تا زمان فرا رسیدن افطار،از گرسنگی وتشنگی، لبان خشک دارند.از همین معنی،عشقری بیت زیبایی ساخته است :

بیا شبی ز کباب دلم بکن افطار

که من شهید لب خشک روزه دار تو ام 

 پایان روزه، عید مومنان است.که پس از عبادات یکماهه و پشت سر گذاشتن سختی ها به خوشی و شاد مانی میپردازند:   

روزه یکسو شد وعید آمد و دلها برخا ست

می ز خمخانه به جوش آمد و.میباید خواست (حافظ)

 _ بگذ شت ماه روزه و ایام عید هم

شد خوانده الوداع به قرب وبعید هم (عشقری) 

ماه رمضان وعید رمضان را عید صیام هم گویند:

_ ایام گل و یا سمن و عید صیام است

اسباب نشاط و طرب وعیش، تمام است (ابن حسام هروی)

  حضرت مولانا، آن سرخیل عارفان وعاشقان،غزل شیوا و دلنشینی در باب روزه وفضایل ان دارد که خواندنی است :ا

امد رمضان وعید، با ماست

قفل امد و ان کلید، با ماست

بربست دهان و دیده بکشاد 

وان نور که دیده دید، با ماست

آمد رمضان به خدمت دل

وان کش که دل آفرید، با ماست

در روزه اگر پدید شد رنج

گنج دل نا پدید، با ماست

کردیم زروزه،جان ودل،پاک

هر چند تن پلید، با ماست

روزه، به زبان حال گوید :

کم شو که همه مزید با ماست 

چون هست صلاح الدین درین جمع

منصور و ابایزید، با ماست

 حکیم عمر خیام، از حال مسکینان ودرویشان خدا که لقمه نانی برای افطار ندارند اما اینکه چگونه از این امتحان سخت بگذرند، رباعی زیبا و طنز ظریفی دارد :

آمد رمضان، نه صاف داریم ونه درد

رنگ از رخ ما، گرسنگی خواهد برد

در خانهء ما، ز خوردنی چیزی نیست

ای روزه میا، ورنه ترا خواهم خورد!                                                         

      روزه گرفتن وعبا دات انرا بجا اوردن،عشق وایمان میطلبد،نه زهد ریایی وطاعت وعبادت ظاهر آرایی.تقوا و زهدی که از عشق وایمان سرچشمه نگرفته باشد،نفس را پاکیزه از گناهان و قلب را سرشار از ایمان نمیسازد.از همین زهد ریایی زاهدان فریبکار وعالمان مردم آزار و جو فروشان گندم نما ها است که مولانا به عشق مراجعه میکند و حقیقت را از ان سرچشمهء لا یزال، جستجو مینماید و میگوید:

 _ به عشق روی تو،من رو به قبله می آرم

 وگر نه من، ز نماز و ز روزه، بیزارم  

به گزارش ابوالقاسم فردوسی ودیگر محققان تاریخ،روزه گرفتن از آیین های پیشین از جمله آیین میترایی ، به اسلام وارد شده است.که هدف آن رسیده گی به فقیران ومستمندان بوده است. فردوسی گوید: 

_ همه روز بسته زخوردن دو لب

به پیش جها ندار بر پای شب

چنان پر دل هرکسی بود ودوست 

نماز شب و روزه، آیین اوست

ازبیست ویکم تا بیست وهفتم ماه رمضان مصادف با شب (قدر) است.یعنی شبی که برکت ورحمت خداوند.درآن نازل میشود .این شب نیز در شعر فارسی جایگاهی دارد.ومضامین رنگین ودلنشینی از آن ساخته اند.حا فظ گوید:

_ آن شب قدری که گویند اهل خلوت،امشب است

یارب این تاثیر دولت در کدامین کوکب است

بیت های دیگر از سعدی،مولانا، وحافظ درمعنی فضایل وبرکات شب قدر: 

_ ندانم این شب قدر است،یا ستارهء روز 

 تویی مقابل من، یا خیال در نظرم؟

_ مبارکی شب قدر وماه روزه وعید

مبارکی ملا قات آدم و حوا

 _ چه مبارک سحری بود وچه فرخنده شبی

 آن شب قدر که این تازه براتم دادند.

     

 

 

 

  بقیه گزیده های مقالات فرهنگی دستگیر نایل کلیک نماید

 
 

 

 

 
 
 
admin@vatandar.at
 
 مدیر مسوول : انجنیر هما یوسفی
صاحب امتیاز : انجنیرنجیب یوسفی
کليه ی حقوق بر اساس قوانين کپی رايت  محفوظ و متعلق به وطندار می باشد