2013/02/25

اصل این نوشته ، مضمون برنامۀ می باشد  که از طرف تلویزیون دویچه وله DW-TV  بدسترس صدا و سیمای افغانستان قرار گرفته است. بدینوسیله ازاجازۀ پخش آن درینجا ازتلویزیون دویچه وله ابراز امتنان می گردد.

کاروان خوشبويی ها        جیلانی لبیب
 

صبح زود، وقتی آفتاب بر فراز کوه الپ می تابد و قله هایش به درخشش در می آیند، کمتر پدیدۀ دلالتی بر آن دارد ، که این نمایش زیبايی طبیعت بزودی دیگر وجودی نخواهد داشت و منظره ها نیز کاملاً تغییر خواهند نمود۰

هنوز در بهاران، چمنزاران سبزه فرش می شود ، گل های شكوهمند غنچه وا می کنند ، و شکوفه های سپید ظریف بادام ، در جنوب اروپا  می درخشند و هنوز گسترۀ دریا همچون آینۀ صاف جلوه میکند و هموارمی نماید.

آنچه تصور ما از هم آهنگی با طبیعت می باشد، دنیايی است زیبا و سالم۰

ما انسانها اما به ویژه در سالهای اخیر آموخته ایم که شاهد چهرۀ دیگری از طبیعت نیز شده می توانیم : سیل، ریزش و اُفت زمین و جاده های محو و زایل ۰

سیل های طغیانی در دریاهای شمال و شرق همیشه  چیزی عادی بوده اند، اما نه به این بلندی سطح  و پیاپی های کنونی.

 جزیره ها غرق می شوند و برای همیشه زیر آب می روند ۰

امواج كشندۀ سونامی  Tsunami پس از زمین لرزه در اعماق اقیانوس هند  در بیست و ششم ماه دسامبر سال ۲۰۰۴ میلادی بیش از دوصد و سی هزار انسان را در جنوبشرق آسیا به ویژه در اندونیزیا و تایلند به كام مرگ فرو برد۰

حادثۀ اقلیمی اِلنینیو El Ninjo برای شرق و جنوب افریقا ، بارندگی بی انتها را  به بارآورد  و زمین های زیاد  کشورهای منطقۀ استوايی را  سیل برد ، اما همزمان مناطق دیگری در دنیا محکوم به خشکسالی بودند ۰

کوه آتشفشان ماونا کِیا Mauna Kea در جزیرۀ هاوايی Hawaii ،  زمستان ها معمولاً با برف پوشیده است ؛  درقسمت های پایان آن  اما بدون توقف باران می بارد ۰

با آب و هوا، چه اتفاقی افتاده است ؟ آیا حادثه های همچون سونامی واِلنینیو پیش در آمد دگرگونی های بارز اوضاع جوی می باشند؟

بیشتر دانش پژوهان اظهارمیدارند که اثرات گازهای گلخانه يی به توسط انسانها دیگر برای دانشمندان چیزی ثابت شده است، زیرا گازهای دراز عمر،در جو فضا  به زریعۀ فعالیت های ما پیوسته افزایش می یابند۰

زمین خود را از گذشته گرمتر کرده است، میزان  درجۀ حرارت چند سال گذشتۀ جهان بخوبی این را نشان می دهد. تا سال ۱۹۴۰میلادی درجۀ حرارت  روی زمین، میزان وسطی داشت؛ ازآن به بعد، گرمی هوا پیاپی ازدیاد می یابد۰

دریا شناسان  می پندارند شاید اسرار آب و هوای آیندۀ کرۀ زمین و یا آیا اثرات طغیان های طوفانی و دیگر مصیبت های ناشی از اوضاع جوی، که انسانها راهمواره تهدید می کنند، در اعماق دریا ها نهفته باشد.

برای تحقیقات علمی زمین شناسی در اقیانوس ها  تخنیک مجهز لازم است که به توسط آن نقشه های دقیق منطقۀ همچون مکران Makran ، سرزمینی  تاریخی بین ایران و پاكستان، تهیه  بشوند ۰

هدف  تهیۀ نقشه های از زمین بحر هاست که بتوان درآن کوه ها، دره ها و آتش فشان ها را شناسايی نمود۰ به زریعۀ این  تخنیک  می توان نظری  نیز به عمق زمین انداخت، از راه اندازه  گیری رسوب و قشرهای سنگ پوسته های زمین بحر ها۰

به توسط آلۀ که  ساید سکان سُنار Side-Scan-Sonar نامیده می شود ، میتوان حتی محل خروجی گازهای طبیعی و گاز مِتان  Methan را ردیابی کرد۰

مِتان یکی از منابع مهم انرژی برای آینده بشمار می رود و از طرف دیگر  به عنوان یکی از گازهای اصلی گلخانه يی ، مسؤل تغییرات اوضاع جوی کنونی نیز قلمداد  می گردد ۰ براستی هم وقتی گاز مِتان  از بحر ها به فضا بالا برود، چه خطراتی آب و هوا  را تهدید می کند؟

دریا شناسان در نزدیکی پاکستان  به مناطق کمیابی در روی زمین برخورده اند ، که باخصوصیات  جیولوژیکی خویش ، شناخت از روابط اوضاع جوی جهان را ساده تر میسر می سازد ۰

این کوه زیردریايی درمیلیون ها سال ، زمانی بوجود آمد که بستر اقیانوس، زیر صفحۀ قارۀ آسیا - اروپا در آمد  و همزمان تَه نشست ها و رسوبهای دریايی با هم جمع گردیدند. منطقۀ که اینک محل تحقیقات زمین شناسی شده است مکران چنین پدید آمد.

دریا شناسان زیر حادثۀ  تولید رسوب، عمل تَه نشست موادی را تعریف می کنند، که از دریا هاو باد ها به بحر ها آورده شده باشند. بنظر دانشمندان  آگاهی از آب و هوای گذشته های دور، به ما شناخت بهتر اوضاع جوی آینده را به ویژه با حالات طبیعی آن میسر می گرداند۰

دگرگونی های آب و هوای گذشته های دور  باید اما روشن باشد ، تا بتوان علامات کلی اوضاع جوی را از هم متمایز ساخت و شاید مسؤلیت انسانها را در تغییرات  اوضاع جوی تعیین کرد ۰

آیا برای فاجعه های ناشی از اوضاع جوی ، دلیلی طبیعی وجود دارد  و یا اینکه انسان ها مسؤل اصلی آن بشمار می آیند ؟

با وجود اینکه نوسانهای اوضاع جوی در همه جای دنیا خسارات زیادی به بارمی آورند وهمه جا ویرانگرانه هستند، برای دانشمندان ثابت  شده بنظر می رسد که دگرگونی های آب و هوا یک پدیدۀ طبیعی بشمار می رود و همیشه موجود بوده است  ۰

براستی هم رسوب های اعماق بحر عرب ، چه انگیزۀ  برای یک فاجعۀ ناشی از اوضاع جوی جهانی را در اختیار ما می تواند بگذارد؟

تأثیرات گرد باد ها ، خشکسالی ها و دورۀ یخبندان را دریا شناسان می توانند از رسوبهای بحر ها  به نمایش  در آورند و از هستۀ قشر بالای قشر رسوب ها در جریان سال های متمادی، بیانگر آرشیف  آب وهوای گذشته های جهان ما باشند۰ کاوشگران بیان میدارند که ازین راه حادثات پنج هزار  سال اخیراین آرشیف را ، میتوان تجزیه نمود ۰

شاید بتوان نتایج بدست آورده را از اینجا، دراوضاع جوی دیگرمناطق جهان نیز تطبیق بنمود۰بطور مثال آنگونه حادثه های را که در رسوب های نزدیک پاکستان نیز بازتاب  خود را یافته اند۰آیا رسوب های بحیرۀ عرب، حادثات جوی مناطق دیگر را  نیز منعکس می سازند؟

آثار اوضاع جوی جهان در همه جای بحر سند دیده می شود؛ هر قشر دریای سند، از طوفان های طغیانی، تا آنگونه خشکسالی های که مواد رسوبی شان به بستر دریا نیز رسیده باشد، نوسان های آب و هواست ۰ اگر پنج هزار سال باشد یا ده هزار سال، مهم همان محلی میباشد که  رسوب آن گرفته شده است و امکان نتیجه گیری را از ذرات موجوده در جریان آب میسر می گرداند.

فعال شدن یک آتش فشان در جزیرۀ  سوماترا Sumatra ، برای محققین کمک نمود تا بتوانند حادثه های جهانی ناشی از اوضاع جوی را با هم در ارتباط بیاورند۰مواد مذاب این آتش فشان را در بحیرۀ عرب و شمال بحر اتلانتیک نیز بدست آورده اند ۰به باور کاوشگران پوشش خاکستر در اینجا شاید چندین سال را در بر گرفته و همچون یک انفجار اتمی ، سرمای هستوی را بوجود آورده باشد.

این قشر خاکستر از همان جوش انفجارتوبا Toba-Eruption می باشد که ۷۴هزار سال پیش صورت گرفت و چنان تأثیر جهانی داشت ، که خاکستر آن نه تنها  در خلیج بنگال و هند از هوا باریدن گرفت، بلکه ذره های آن هنوز هم در هستۀ کتله های یخ قابل تشخیص است ۰

جزیرۀ گروئنلند  Grnland از زمانه های دور ، که تاریخ آن بر اساس ثبت آمار اوضاع جوی تا به ۲۵۰هزارسال می رسد، با قشرهای قطور یخ پوشیده می باشد۰در اینجا نیز گاز های آتش فشان  توبا ثبت شده است .

بر اساس نتایج بررسی ذره های بدست آمده از جزیرۀ گروئنلند و بحیرۀ عرب، در گذشته ها تغییرات اوضاع جوی زیادی همزمان صورت می گرفته است ۰آیا میتوان بدین منوال از انکشاف آب وهوا در بحیرۀ عرب ، روابط اوضاع جوی جزیرۀ گروئنلند و یا  مناطق اروپايی را هم نتیجه گیری کرد؟ شرایط جوی بحیرۀ عرب ، از دور تأثیر خودش رابالای آب وهوای کشورآلمان نیز داراست۰پژوهشگران عقیده دارند که آب و هوای کشوری مانند آلمان که منطبق در اروپا و نیم کرۀ شمالی است ، با اوضاع جوی بحیرۀ عرب قابل مقایسه می باشد .

با وجود آن ، دشوار بنظر می رسد که از اوضاع جوی جهانی آگاه گردیم و از تأثیرات تغییرات آب و هوای دیگر مناطق دور دست، آب وهوای کشور آلمان را پیش بینی بنمايیم.

آب وهوا، همیشه بدون تضمین قابل پیش بینی می باشد. از قرار معلوم نمیتوان تنها با نتایج بدست آمده از تحقیقات بحر شناسی، روند هدایت آب وهوا را توضیح بنمود ۰

با همکاری مشترک همۀ  مؤسسه ها و سازمان های تحقیقاتیِ  ذیعلاقه به آب و هواست ، که میتوان حادثه های مربوطه را در آینده درست تعبیر کرد و مصیبت های   ناشی از شرایط جوی را پیش گويی نمود ۰ سال  ۱۹۹۸ میلادی از طرف ملل متحد، سال بین المللی اقیانوس ها، اعلان شده بود ۰

یک مقایسه با معلومات گذشته  نشان می دهد که تغییرات اوضاع جوی هر جا خیلی محسوس می باشد و درجۀ حرارت در همۀ  کرانه های اقیانوس ها دگرگون گردیده است ۰

هفتاد درصد کرۀ زمین را اقیانوس ها در بر گرفته است. بحرها بزرگترین انبارگاه کاربن دی اکساید C02 می باشند و تا چهارصد میلیارد تُن آنرا در خود جذب می نمایند ۰

اقیانوس ها بر تغییرات اوضاع جوی آهسته تر از خود واکنش نشان می دهند، اما در مقابل با شدت بیشتر. ما برای آگاهی از اهمیت دریاها در تغییرات آب و هوا، هنوز در آغاز کاریم . 

این موضوع اما روشن است  که ما دیگر یارای جلو گیری تغییرات آب و هوا نمی باشیم ، بلکه میتوانیم تنها  آنرا بکاهیم.  بایستی غلظت گازهای گلخانه یی را به آن میزانی ثابت نگه داشت که مداخلۀ خطرناک انسان در سیستم اوضاع جوی ناممکن گردد.

تغییرات درجۀ حرارت آب بحر ها، تأثیرات وخیم ودراز مدتی را بر اوضاع جوی ما نیز می داشته باشد.  جریان خلیج ، بخش اندکی از سیستم جهانی جریان های آبی بشمار می رود ۰

این جریان ، نیم متردر ثانیه از گرمای اقیانوس آرام را  بطرف شمال انتقال می دهد. اروپای غرب آب و هوایش را مدیون اوست ۰ جریان خلیج، گرما بخش اروپاست۰اتلانتیک  شمالی حرارتش را به اروپا می آورد۰

آب های سرد  وغنی کنار نوی فوندلند Neufundland ، محل زیست نهنگ های بزرگ می باشد. بیست سال پیش بود ، که کشور کانادا شکار آنها را ممنوع قرار داد، پیش از آنکه همه ازبین بروند. کوه های یخ همه جاست.  کشتی مشهور تیتانیک Titanic در سال ۱۹۱۲ میلادی همینجا غرق شد ۰هنوز هم کوه های کوچک و بزرگ یخ از دریای لابرادور  Labradorsee  بطرف  جنوب شناورند ۰پژوشگران معتقدند که بحراتلانتیک شمالی اهمیت جهانی دارد ۰او محرک چنان جریان سرتاسریِ میباشد ، که اوضاع جوی را از خود متأثر می سازد ۰

بنابر اطلاعات زمین شناسی، اتلانتیک شمالی در گذشته های دور، دوران گذار از عصریخبندان به امروز ، نقش مرکزی را در  حادثه های جوی به عهده داشته است ۰

هر چند میزان سرعت این تغییرات هنوز درست هویدا نمی باشد ، اما دلایلی وجود دارند که ثابت می کنند ،  گذار از دورۀ یخبندان به عصر کنونی در مدت کوتاه فقط چند دهه صورت گرفته است۰اطلاعات قابل مقایسه باهم، از سالهای ۱۹۵۰ میلادی به اینسو دردسترس ماست ۰ اندازه گیری های انجام شده توسط محققین آلمانی و کانادايی از درجۀ حرارت و جریانهای آب ، بروشنی این مسئله را نشان می دهند که بحر اتلانتیک سردتر می گردد۰

درجۀ حرارت سطح اقیانوس ، در بخش سرد جریان  لابرادور  به دو درجه بالای صفر می رسد ، وجریان خلیج بین ۱۰ تا ۱۵ درجه بالای صفر گرم می باشد ۰

بر اساس معلومات پژوهش های جریان جهانی اقیانوس ها WOCE، World Ocean Circulation Experiment  ، که  بین  سال های۱۹۹۰  و ۲۰۰۲  میلادی صورت گرفت، تحرک و جنبش در اعماق یک هزار تا پنج هزار متری اقیانوس ها بیشتر از آنست ، که تا حالا تصور شده بود ۰

نظریۀ ایستا  بودن اقیانوس هارا دیگر، دانشمندان رد می نمایند و باورمندند که منشأ آب سرد بحر و کتله های یخ، جریان لابرادور می باشد که تا منطقۀ جریان خلیج نیزخود را می رساند . این سردی بیشتر را در سال های ۹۰ ۱۹ به اثبات رسانیده اند ۰

طرح نقشه های انجام شده  نشان می دهند که اقیانوس ها دارای ساختمان منزل  و طبقه مانند می باشند۰سردی درجۀ حرارت بین یک هزار تا دو هزار مترعمق بحر به وقوع می پیوندد.

به اساس پژوهش های صورت گرفته، روند سردی در دریای لابرادور به میزانی بود که دونیم متر سطح آن پايین آمد وآب زیر زمینیِ را ساخت که اکنون اتلانتیک شمالی را لبریز می نماید۰درسال های ۹۰ ۱۹ میلادی باشندگان حوزۀ بحر اتلانتیک، ازینکه د رجۀ حرارت آب  سردتر و متراکم تر از گذشته ها گردیده است ، شگفت زده شدند ۰

وقتی آب اتلانتیک شمالی سرد شود و زمانی که دوران جریان آبش متوقف گردد،عصر جدید یخبندان نزدیک شده است. این موضوع برای امریکا و اروپا  حالت بدی را خبر می دهد ۰

ما انسان ها همه ساله ۵ میلیارد تُن کاربُن دی اکساید را  به هوا می سپاریم و قشر اُزون Ozon  را رقیق تر می کنیم ، نور آفتاب قوی تر بر زمین می تابد و دریا ها با شدت بیشتری متأثر میشوند۰ سرد شدن بحر اتلانتیک نتیجۀ مقابل گرم شدن کرۀ زمین میباشد ، واوضاع جوی را متزلزل ساخته است۰

بررسی های  به نشر رسیده  در خزان سال دو هزار میلادی نشان می دهند که تعداد، ارتفاع، حدت  و شدت امواج اتلانتیک شمالی در سالهای اخیر پنجاه درصد فزون تر بوده اند۰

با وجود طوفان های بحری، مسیر حرکت در اتلانتیک تبدیل می شود. سال بین المللی اقیانوس ها را ملل متحد بخاطر نگرانی از وضع بحر ها و آیندۀ زندگی ما وشما  به وجود آورد ۰

مداخلۀ ما انسان ها محیط زیست را در بحر ها به نوع پایدار آن  خدشه دار می کند. سالانه نود هزار تُن ماهی ، از دریا ها شکار می گردند . یک سوم این میزان یا مرده و یا چنان زخمی اند  که دوباره به دریا ها انداخته می شوند. ما دریا ها را ، زباله دان خود ساخته ایم و زندگی را در آبها با روغن و گِل تیل محو می کنیم ۰

از۷۲۰ جزیرۀ نفت کشی و تصادمات تانکهای تیل بری در اتلانتیک، همه ساله ۱۴ هزار تُن نفت ، تنها در دریای شمال میریزد. ما دریا ها را با اشعۀ هستوی، کارخانه های دوباره بکار بری اتمی درسیلافِلد      Seelafield و لاهاگ La Hague آلوده میسازیم۰

دریا عامل مهم آب و هواست. هنوز دریا ها و اقیانوس ها رمزهای زیادی را در خود نهفته دارند، که ما با شناخت از آنها اوضاع جوی آینده را می توانیم درست و کامل پیش بینی بنمايیم۰

پایان 

  

 

 

 

 
 

 

admin@vatandar.at
 
 
 
 مدیر مسوول : انجنیر هما یوسفی
صاحب امتیاز : انجنیرنجیب یوسفی
کليه ی حقوق بر اساس قوانين کپی رايت  محفوظ و متعلق به وطندار می باشد