2010/3/21

یادآوری:

دوستان فرهیخته یی” وطندار” با ابراز علاقمندی فراوان از نوشته های گنجینه های فرهنگی جهان "میراث بشریت"، خواهش نموده اند تا در معرفی یادگار های كشور و منطقه ، بیشتر توجه مبذول گردد.گنجینه های فرهنگی جهان ”میراث بشریت”،  تنها به آن آثار باستانی وارزشمندترین اماكن طبیعی ابلاغ میگردد كه سازمان تربیتی ، علمی وفرهنگی بین الملل” یونسكو” از سال ۱۹۷۲  میلادی بدینسو با عرضه یی كمك های اقتصادی - عمرانی، زیر پوشش نگهداری وحمایت خویش قرار داده است. امیدواریم فرصت یاری كند تا در مجالی دیگر بتوانیم  به معرفی آبدات تاریخی  وجایگاه های زیبای طبیعی كشور و منطقه در همین منوال بیشتر بپردازیم.

 اصل این نوشته ، مضمون برنامه ایست ، که ازطرف تلویزیون دویچه وله DW-TV  بدسترس  شبکه های تلویزیونی افغانستان قرار گرفته است. بدینوسیله از اجازۀ پخش آن در رسانه های دیگر، از تلویزیون دویچه وله ابراز امتنان می گردد. وطندار بنابر نیاز و اهمیت موضوع ، این مطلب را از روی نسخه یی جراید کشور اقتباس نموده است وبا سپاس فراوان ازتلویزیون دویچه وله DW-TV  درینجا به نشر می سپارد

"اورکنی" Orkney مجمع الجزایریست ، که "ویکینگ" ها  Viking سابقاً آنرا "اییار"  Eijar، یعنی جانب غربیِ بحر، مینامیدند. بدینگونه برای مردان دریا نوردِ شمال، همه چیز در بارۀ  این منطقۀ صخره يی ساحل ، که  آنرا بنابر دلایل ستراتیژیکی مستعمرۀ خویش نمودند،گفته شده بود.آنها  با ابزار آهنینِ همراهِ خویش در سدۀ هشتمِ میلادی، عصر حجر را درینجا کاملاً به پایان رسانیدند

جزایر اورکنی در دور ترین قسمتِ  شمالی بریتانیای کبیر، آنطرفِ "پینتلند فیرد" Pentland Firth ، حدود ده مایل دور از سرزمینِ سکاتلند قرار گرفته است. اورکنی تا سدۀ پانزدهمِ میلادی که مربوط به سکاتلند گردید،وابسته به شبه جزایر سکاندیناویا Scandinavia بود.

از جملۀ هفتاد و هفت جزیرۀ کوچک و بزرگِ این مجمع ا لجزایر ، تنها بیست ونُه تای آن مسکونی میباشند. زمین های بیدرختِ  زراعتی و چراگاه های سبز و زرد، با پرتو نورِ شمال و رنگ نیلگونی آبنایش، فرا گیرِ همه جای این خطه گردیده است. درین درجۀ عرض جغرافیايی آفتاب تقریباً همیشه در سطح پایینی قرار دارد. نخستین مسکونینِ بیش از پنج هزارسال قبلِ اینجا، کشاورزان بودند. آنچه از آنها بیادگار باقی مانده است، همانا  آثاری اند ساخته شده از سنگ.

تخته سنگ های "دایرۀ برودگار"  The Ring of Brodgar همچون  سوزن های پزشکی اکوپونکتور acupunture  در تنۀ زمین، پهلوی  هم قرار گرفته اند.اینجا، میدانِ گردهم آيی جزیره نشینانِ سابق بوده واین بنای ماقبلِ تاریخ ، همزمان با اهرامِ مصر  ایجاد گردیده است.معماران وی، از هندسۀ دایره ، آگاهی کاملی داشتند.

از شصت تخته سنگِ به سنگینیِ چندین تُن در گذشته، که ارتفاعِ هر یکی از آنها از دو تا به چهار و نیم متر میرسد، امروز تنها سی وشش تای پایدار مانده اند .

این محل ، باید یکی از جا های دیدنی سیاحین ویکینگ viking بوده باشد.یکی از سربازانِ جنگ های صلیبی آنها، نامش را با تبرش بدینگونه که "بیورن" Björn درینجا بوده "، دراین محل نقش بندی نموده است.

در  میانۀ سدۀ نوزدهم میلادی، وقتی که درهرگوشه وکنار دورافتادۀ سکاتلند رفتنِ اجباری در مکتب، به اجرا درآمد،اورکنی ها Orkadier نیز آغاز نمودند تا در روی تخته سنگها ، با نام های تا کنون متداول و آشنايی درین جزیره مثل: ویلسونWilson ،اندرسونAnderson ،ایسبیستر Isbister  ،مارویک  Marwick ،اِیو Eve  و مویر Muir از خویشتن نقشی بجا بگذارند. مثل اینکه هنر نوشتاری و علاقمندی دیدارِ انسان به  ثبت جاودانگی نام  وی ، همیشه خیلی نزدیکِ هم قرار داشته اند.

در چشم رسِ دایرۀ برودگار، یک دایرۀ سنگی کوچکتر دیگری موقعیت دارد ، که " سنگ های ایستادۀ ستانیس "  Standing Stones of Stenness یاد میگردد.

زمانی، دوازده سنگ آسمانی  Monolithe،  بیانگر دایره يی  به قطر سی متر بودند.چهار تا ازین تخته سنگ های بزرگ هنوز بجای خود ایستاده اند و پنجمین آن منهدم شده و به روی زمین اوفتاده است  .اصلاً سنگ های ایستادۀ ستانیس در محوطۀ یک آرامگاه بزرگ قرار داشتند.حتی امروز نیز هویداست که این سنگ ها روی  سکويی مصنوعی، کمی بالاتر از زمین قرار دارند. بطورِ یقین اینجا محلی برای برگزاری مراسم  خاصی بوده است.

شاید روحانیون درین محل با هم  ملاقات  نموده باشند. از قبر ها و استخوانهايی  یافته شده که دهقانان هنوز هم  به آنها بر میخورند،میتوان به وظیفۀ مذهبی وعرفانی اینجا بخوبی پی برد.

بر حسبِ اینکه آدم درکجای این محل ایستاده است، سنگ های آسمانی صدایش را بسوی وی بازتاب میدهند.در منطقۀ هموارِ نزدیکی سنگ های ایستادۀ ستانیس و تخته سنگ های دایرۀ برودگار ؛ "ماس هاو" Maes Howe همچون  تپه يی مصنوعی ، قد برافراشته و از دور ها بچشم میخورد. ویکینگ ها آنرا "تپۀ بزرگ" مینامیدند.تونلی بدرازای  یازده متر از بین زمین های زراعتی و چراگاه ها،  به داخلِ این تپه میانجامد. تنها با قدِ خمیده میتوان ازین تونل گذشت.معماران از زایرینِ اینجا کمی رعایت و ملاحظه مطالبه مینمودند.

ماس هاو Maes Howe ،قلمرو ارواحِ انسانهای عصرسنگی در اورکنی است.

این حجرۀ آرامگاه، نمایانگر اوج  هنر معماری قبور در عصر جدید سنگی میباشد.ساختمانی متشکل  از چندین تُن سنگ، که هنرمندانه بالای هم قرار داده شده اند و  با سنگ های لحدی که یکسان بطرف بالا نازکتر میگردند.

فضای  اینجا بدون بازگشت مینماید.نیروی افسونگر این محل وابسته به اتمام تعالی معماری اوست. براستی اما استخوان های مردگان بکجایند؟ در سال ۱۸۶۱ میلادی، وقتی باستانشناسان برای نخستین باراین آرامگاه را تفحص نمودند،چیزی درآن نیافتند.

مدت ها پیش از آنها، ویکینگ ها - راهزنان، ماجراجویان وسربازانِ  جنگ های صلیبی - بدینجا دستبرد زده بودند.آنان از ماس هاو Maes Howe بعنوان پناهگاه خویش هنگام طوفانی شدنِ دریا ، وقتِ زیارت قبرِ مقدس، زمان لشکر کشی و یا حتی سفر های مذهبی استفاده مینمودند. اژدها علامت پرچمِ شان بود.ماس هاو بزرگترین مجموعۀ متون را در اروپای شمالی در تصرف خویش دارد.

در طویلترین متن از یک خزانۀ افسانوی یاد میگردد که مردی بنام "هاکُن"  Hakon آنرا گویا بعد از سه روز کار از گور بیرون آورده و در شمالشرقِ ماس هاو Maes Howe دوباره پنهان نموده است. بسیاری ازکسانی که به رموزِ این متون آگاهی یافتند، بدون نتیجه به جستجوی این خزانه پرداختند.

کتیبه های دیگر، ازمتون گزارش های هنرمندان نقاشی هادر روی دیوارها به زمان ما، چندان تفاوتی ندارند.  بطور مثال در آنها آمده است: "تورفین" Torfin این نوشته را  حک کرده است. یا "پسرِ اورکین" Orkin نگارشگرِ این سطور است. یا "این نوشته بتوسط ماهرترین نویسندۀ خطوط در غربِ اقیانوس ، با تبری که پسرِ تراندکیل  Trandkil در جزیرۀ آیسلند  بقتل رسیده،حکاکی شده است. "

و نوشتۀ بسیار نقل قول شدۀ : "اینگِبورگگ" Ingiborg زیباترین زن جهان است. با همۀ غرورش برای ورود درینجا ، مجبور است اما حتی وی نیز قدش را خم بنماید".

یک صلیب، امضای  یکی از سربازان جنگ های صلیبی.

اورکنی بیشتر از هر جای دیگر سرزمین بریتانیای کبیر،  یک موزیم باستانشناسی در هوای آزاد است.درخلیج  "سکایل"  Skail بهترین دهکدۀ باقیمانده از عصر ماقبل تاریخ در شمالِ اروپا بنام "سکارا بری" Skara Brae قرار گرفته است.این قریه شامل هفت منزلیست که بزریعۀ راهروهايی با هم در اتصال بوده و از تخته سنگ های شکستۀ که  همه جا در سواحل بدست می آیند، اعمار گردیده اند.

تا سال ۱۸۵۰ میلادی، سکارا بری  Skara Brae زیر غبار نازکی ازخاک نهفته بود. زمانی که طوفان زمستانی بشکل گستردۀ آن غبار از چمن برداشت ، این منزل های  پنجهزار ساله  از زیر ریگ های نازک  نمودار شدند.

اورکنی سرزمینیست بدون درخت.جنگل های پیشین وی ازدستبرد آخرین عصر یخبندان جان بسلامت نبردند.بنابر موقعیت منزوی وی،تنها بخش کمی از گیاهان نابود شده دوباره بدین جزایر روئیدند. درهیچ جای این سرزمین کمی تپه دار، مناطق محفوظی وجود ندارد ، که بتوانند گیاهان جنگلی جدیدی درآن از باد و طوفان در امان بمانند و ریشه بدوانند. در عصر سنگی اخیر،تنه های درختانی که در اثر خیزش جنگلاتِ طبیعی امریکا بسواحل این جزایر آورده میشدند ، بعنوان چوبِ سوخت مورد استفاده قرار میگرفتند.

این هدیه های تصادفی  بحر برای مسکونین سابق، اما برای تولیدِ چرخ ، سطوح شیب دار، و رافعه بمنظور انتقال تخته های سنگی چندین تُن وزنین، تکافو مینمودند. در اورکنی  حتی یک کنف و یا گیاه مشابهی  برای ساختنِ یک ریسمان دردسترس قرار نداشت.

 علم هنوز به این پی نبرده است ، که این تخته سنگ ها  به چه شیوه يی اینجا آورده شده ودر خاکِ این زمین استوارگردیده اند،چنان که بعد ازگذشتِ  پنج هزار سال آنها هنوز هم بجای خود ایستاده باقی مانده اند .

به همینگونه کمتر کسی میتواند سودمندی واقعی این دایره های سنگی را توضیح بدهد و یا از برگزاری مراسم مذهبی مشخصی درینجا چیزی بداند. خیلی ازین مسایل در محدودۀ حدسیات باقی مانده است.

عده يی تخته سنگهای "دایرۀ برودگار" را یک گاهنامه ،یک رصدخانه برای مشاهدۀ ماه وتلسکوپ های عصرجدید یخبندان  برای تعیین زمان کِشت و درو  میدانند.

با این سنگهای آسمانی، زمان و فضا در یک طبیعت غیر قابل پیشبینی، مورد سنجش قرار میگرفتند. بانیانِ آنها هیچ مدرک تحریری از خود بجا نگذاشته اند.

آثار تاریخی پیدا شده از زمانی که ما نظریات مطمئنی در بارۀ آن بدست نداریم، در اورکنی زیادند. دهقانان بیش از همه در آغاز بهار، وقتی که برای رفع خسارات وارده از طوفانهای بحری بر زمینهای زراعتی خویش ، بیرون میروند، هنوز هم  آثاری ازماقبلِ تاریخ  را بر حسبِ تصادف درینجا کشف می نمایند.

 فرسایش های روز افزون ساحل غربی اورکنی در زمستانها نیز، از چهرۀ گنجینه های پنهان چندین هزار ساله یی این جزیره پرده برمیدارد و نمودار شان میسازد.

اورکنی ناکجا آبادیست برای همه یی باستانشناسان جهان.

پایان

 
 

admin@vatandar.at    

                               مدیر مسوول : دیپلوم انجنیرعمر محسن زاده

                              صاحب امتیاز : انجنیرنجیب یوسفی

کليه ی حقوق بر اساس قوانين کپی رايت محفوظ و متعلق به «وطندار» می باشد