2011/11/15

   

پاکستان بعد ازيازده سبتمبر در برابر چالش سختی قرار گرفت، چون امریکا برایش پیام داد که اگر در مبارزه بر ضد طالبان با امریکا همگامی نکند، آنرا به عصر حجر خواهد فرستاد و همان بود که از یکطرف پاکستانی ها اعلان حمایت لوژستیکی در حمله به افغانستان نمود و ازسوی دیگر با امکانات وسیعی که در افغانستان داشت وهمچنان با داشتن مرز مشترک طولانی ، قادر شد که برخی از رهبران فراری طالبان را پنهان و بعد ازحملات ازانان حمایت کند. تمایل امریکا برای کمک به پاکستان در مبارزه بر ضد تروریزم همه را شوکه کرد که چگونه با تمام مداخلات پاکستان در پرورش انتحاری و پایگاه بودن پاکستان برای تروریست ها بازهم امریکا نقش این کشور را در مبارزه بر ضد تروریزم مثبت دیده و کمک های بزرگی را برایش میکند.

درين سال ها کرزی واکثرتحليلگران بارها پاکستان را متهم کرده اند که از طالبان و القاعده برای ناامن کردن افغانستان حمایت می کند و در این میان روابط دو کشور در مقاطعی متشنج شده است.
همچنین در یک دوسال اخیر که گفته می شود خونین ترین سال در افغانستان پس از فروپاشی طالبان در سال دوهزارويک میلادی می باشد برخی فرماندهان نیروهای خارجی و همین طور سازمان ملل متحد نیز پاکستان را تحت فشار قرار داده اند تا به تعهدات خود درقبال کمک به امنیت افغانستان پایبند باشند.

لوي درستيز اردوي آمريکا ضمن اعتراف به ناتواني کشورش در کسب موفقيت در افغانستان اعتراف کرد که جنگ در افغانستان يکي از سخت‌ترين چالش‌هاي آمريکا است. مايکل مولن طي يک سخنراني، رابطه آمريکا با پاکستان را آشفته و در عين حال حياتي خواند و اعلام کرد بدون کمک اسلام آباد هيچ راه حلي براي جنگ در منطقه وجود ندارد. اظهارات وي و تأکيد بر نقش پاکستان در شرايطي اعلام شده است که در روز هاي اخير دولت پاکستان را به دليل رابطه‌اش با گروه‌هاي افراطي اسلامي به طور علني مورد انتقاد قرار داده است و اين بيانات را طي يک سخنراني به مناسبت پايان تصدي خود به عنوان لوي درستيز اردوي آمريکا بيان کرد.مولن اظهار داشت که به جانشين خود جنرال مارتين دمپسي گفته است که جنگ در افغانستان سخت‌ترين چالش او خواهد بود اما بايد اهميت پاکستان را نيز به ياد داشته باشد و سعي کند در مورد اين رابطه آشفته و در عين حال حياتي بهتر از من عمل کند.اين اظهارات يک هفته پس از اينکه مولن به يک کميته مجلس سناي آمريکا اعلام کرد طالبان وابسته به شبکه حقاني، بازوي حقيقي سازمان اطلاعاتي نظامي پاکستان هستند، منتشر شد. اين سخناني که مولن در مجلس سناي آمريکا بيان کرد، به آتش خشم تنش و کدورت با پاکستان دامن زد.

سایت ویکی لیکس در این اواخر بیش از نودهزار اسناد ومدارک محرم را پس از طبقه بندی در رابطه با جنگ افغانستان منتشر نمود که در نوع خود شاید در تاریخ جهان افشای چنین اسناد محرم آنهم در زمان بسیار نزدیک وکوتاه، بی نظیر باشد. این اسناد از جنوري دوهزاروچهار تا دسامبر دوهزارونو میلادی را در برمیگیرد.

اسناد ویکی لیکس به صراحت نشان میدهد که دستگاه اطلاعات پاکستان با طالبان روابط تنگاتنگ ونزدیکی داشته و حتی نماینده این دستگاه ، در شورای کویته تحت رهبری ملاعمر،عضویت دارد. همچنان پاکستان با گروه حقانی رابطه نزدیکی برقرار نموده وبارها با تجهیز این گروه نیروهای ائتلاف را در افغانستان هدف قرار داده است.این اسناد افشا میکند که رهبري القاعده  نیز در پاکستان است وعملیات انتحاری وانفجار بمب های کنارجاده ای را رهبری ونظارت میکند، عملیاتی که بیشترین تلفات را به نیروهای بین المللی ومردم غیر نظامی وارد می کنند...

در این اسناد بازی دوگانه پاکستان به حدی برجسته است که جامعه جهانی وبه خصوص امریکارا وادار خواهد نمود تا در سیاست های شان در قبال پاکستان تجدید نظر نمایند. چون پاکستان پس از سقوط طالبان، از مجاری مختلف تلاش نمود، تا دوباره طالبان والقاعده را در خاک خویش نگهداشته و پس از مدتی طالبان رادر گروه های چریکی سازماندهی نموده وآنها با تداوم جنگهای چریکی، ضربات مهلکی به نیروهای ائتلاف وارد کردند. پاکستان با تحریک، تجهیز ، تمویل و تسلیح طالبان، توانست که طالبان را از نو برانگیزند وبه یک نیروی چالشگر جنگی تبدیل کنند. اگر طالبان از چنین منابع عقبی لوژستیکی وپناهگاهای امن در پاکستان برخوردار نمی بودند، در برابر نظامیان جامعه جهانی ودولتی خوردو خمیر میشدند. این اسناد نشان میدهد که پاکستان بطور آشکار طالبان را به جنگ مردم افغانستان ونیروهای ائتلاف جهانی فرستاده ومی فرستند. اسناد ویکی لیکس،تمام شبهات را از میان برداشته است. به همان دلیل بود که صدر اعظم انگلستان به خاطر حمایت پاکستان از طالبان، دولت پاکستان را هوشدار داد. گرچه سفیرپاکستان در بریتانیا وسخنگوی وزارت خارجه این کشور طبق معمول این ادعای دیوید کامرون را رد نمود. اماپس از افشای اسناد ویکی لیکس، فکر میشود که زمان برای پاکستان دیرشده است که بتواند جهان رادر قبال مخفی کردن بازی دوگانه خویش قناعت بدهد.

روزنامه فاینانشل تایمز چاپ لندن در گزارشی تحت عنوان پاکستان به یک برخورد جدی تر ضرورت دارد می نویسد- مبارزهء ناتو در افغانستان به سرعت رو به ناکامی است، مگر این که ایالات متحدهء امریکا در برابر پاکستان برای بستن پایگاه های طالب درآن طرف سرحد موقف جدی تر اتخاذ کند. قرار است قصر سفید امریکا ارزیابی ستراتیژی خودرا در افغانستان اعلان کند. اما بل هریس یک مقام بلند پایهء ملکی ایالات متحدهء امریکا در قندهار که از مقامش کنار رفت در یک مصاحبه ای با روزنامهء فاینانشل تایمز گفته است، تلاش های واشنگتن برای تقویت روابط با اسلام آباد، به منظور قطع جریان دوامدار شورشیان از پاکستان به افغانستان درسال گذشته به شکست مواجه شد.
هریس می گوید، ما در طول ده سال گذشته کمک های فراوان در اختیار پاکستان قرار دادیم ولی جایی را نگرفت. بناً من فکر می کنم وقت آن رسیده تا در روابط دوجانبه خود، صحبت و مذاکرات ما به طور قطع بی قید و شرط . رک وراست باشد.
اگر قرار باشد که این جنگ به یک نتیجه برسد، باید پایگاه های شورشیان درداخل خاک پاکستان مسدود شود وازبین برود.  اظهارات این مقام بلند پایهء ملکی امریکا، نگرانی هایی را راجع به جریان کمک های ده سالهء امریکا به پاکستان منعکس می سازد که نتوانسته است نیروهای استخباراتی پاکستان را تشویق کند، دست از حمایت مخفی شورشیان بردارند.

هریس این دیپلومات سابقه دار امریکایی می گوید، در مدت یکسال کار من در قندهار، من هیچ گونه پیشرفت را در جهت قطع جریان وظرفیت طالبان از سرحدات پاکستان ندیدم. ان پیترسن سفیر سابق ایالات متحده امریکا در پاکستان در یاد داشت محرم دپلوماتیک که از جانب ویکی لیکس به نشر رسید گفته بود، هیچ مقدار پول نتوانست پاکستان را تشویق کند تا حمایت شان را از شورشیان طالب ولشکر طیبه که مسوول حملهء تروریستی سال دوهزاروهشت میلادی شهر مومبای هند می باشند قطع کنند. ولی به باور بعضی تحلیل گران، ایالات متحدهء امریکا باید برخورد خودرا در برابر پاکستان از طریق قطع کمک های امریکا به این کشور سخت تر و جدی تر بسازد. یک مقام دیگر بلند پایهء نظامی امریکا در سفارت این کشور در کابل به روزنامه واشنگتن پست گفته است، من ازین تشویش دارم که تقاضاهای واشنگتن از پاکستان مبنی بر حمله بالای وزیرستان شمالی، یک تقاضای فوق العاده زیاد است، زیرا تعداد زیاد اردوی پاکستان درطول سرحدات شرقی این کشور مستقر است وتوانایی این کار را ندارد. در حین زمان، مقامات استخباراتی پاکستان به روزنامه واشنگتن پست گفته اند، وزیرستان شمالی برای ما خطر جدی نیست و اگر ما بالای وزیرستان شمالی حالا حمله کنیم، خطر به تمام کشور افزایش می یابد. بهر اندازه ای که واشنگتن فشار وارد کند، اسلام آباد به همان اندازه مقاومت می نماید. توضح آن ساده است وآن این که منافع دو کشور روی این موضوع متفاوت می باشد، امریکا که نیروهایش در افغانستان درمعرض خطر قرار دارد اقدام می خواهد. پاکستان که در سرتاسر کشور به مبارزه تروریزم روبرو می باشد می خواهد به خطر داخلی خود توجه کند. سیاست مداران درهردوکشور یک دیگر را به دورویی وبی اعتمادی متهم می سازند که صرف می تواند اوضاع را خراب تر سازد

تنشهاي اخير بين پاکستان و آمريکا باعث شد تا اسلام آباد اصلي ترين گذرگاه عبور لاري هاي حامل تجهيزات مورد نياز ناتو به افغانستان را برای چند روز مسدود کند. اين اقدام پاکستان که در نوع خود کم سابقه بود پس از آن اتفاق افتاد که هليکوپترهاي ناتو با عبور از مرز پاکستان ، وارد خاک اين کشور شدند و يک پاسگاه مرزی پاکستان را بمباران کردند. در حمله این بالگردها به منطقه قبيله‌نشين کورم ايجنسي ، چهار نيروي امنيتي پاکستان کشته شدند. آمريکا از سال دوهزاروهشت همواره مناطق قبايلي پاکستان را بمباران مي کند، اما هيچ گاه واکنش اسلام آباد تا اين حد تند نبوده است. بسته شدن گذرگاه تورخم به مدت نو روز ، به توقف انتقال سوخت از اين گذرگاه به افغانستان منجر شد و بيش از صد تانکر سوخت ناتو در شش حمله افراد مسلح آتش زده شد. آمريکا در نهايت ناگزير شد از پاکستان به علت کشته شدن چهار نيروي امنيتي اين کشور در حمله بالگردهاي ناتو عذرخواهي کند.

با وجود عذرخواهي آمريکا از پاکستان حملات هواپيماهاي بدون سرنشين آمريکا به خاک پاکستان همچنان ادامه دارد. در اين مدت بيش از ده بار مناطق قبايلي اين کشور بمباران شده است. البته، حملات به مناطق قبايلي پاکستان از چندي پيش اوج گرفته و در مقايسه با ماه‌ها و سال‌ هاي گذشته، افزايش قابل توجهي يافته است. طبق گزارش رسانه هاي پاکستان، هواپيماهاي بدون سرنشين آمريكا تنها طي يک ماه بيست وسه بارمناطق قبايلي پاكستان را هدف راکت قرار دادند. از اگست   دوهزاروهشت  تا کنون بيش از هزار و يكصد پاکستانی که بسياري از آنها غيرنظامي بودند، در بيش از يكصد و سي و پنج حمله اين هواپيماها، كشته شده اند. بر اساس آمار رسمي دولت اسلام آباد، آمريكا در سال دوهزاروهشت  پنجاه و سه نوبت و در سال دوهزارونو ۲۰۰۹سي و چهار نوبت به پاکستان حمله راکتي کرده است. با وجود افزايش حملات آمريکا به پاکستان و حتي ورود هلکوپترهاي ناتو به اين کشور که اقدامي بي سابقه است، دولت اسلام آباد در نهم اکتبر گذرگاه تورخم را بازگشايي کرد . با اين اقدام پاکستان اگرچه در ظاهر تنش بين دو طرف فروکش کرد، اما اين پرسش همچنان بي پاسخ مانده است که چه اتفاقي افتاد که اسلام آباد اصلي ترين گذرگاه اين کشور به افغانستان را مدت نو روز به روي کاروان‌هاي ناتو مسدود کرد؟ برای اين پرسش ، پاسخ‌هاي متعددي مطرح مي شود. برخي براين باورند که حملات گسترده آمريکا به مناطق قبايلي پاکستان که نقض حاکميت اين کشور است اعتبار دولت حزب مردم را نزد افکار عمومي خدشه دار کرده است. حملات پياپي آمريکا به پاکستان باعث شده است دولت مرکزي براي واکنش به اين حملات تحت فشار احزاب مخالف و افکار عمومي قرار گيرد. از همين رو با کشته شدن چهار نيروي نظامي پاکستان در حملات آمريکا، اين فرصت براي حزب مردم ايجاد شد تا قاطعيت اسلام آباد را به رخ ناتو بکشد . بايد گفت اگر هدف دولت پاکستان نشان دادن قاطعيت اين کشور به ناتو بود ، چرا اسلام آباد در مقابل حملات بعدي آمريکا سکوت اختيار کرده است ؟ مگر نه اينکه بيشتر کشته هاي حملات آمريکا و ناتو به پاکستان غير نظاميان هستند ؟ بنابراين به نظر مي رسد که بسته شدن مرز تورخم به روي کاروان هاي ناتو دليل ديگري دارد.

برخی بر اين باورند که رويکرد قاطع پاکستان در قبال واشنگتن ، پاسخ اسلام آباد به فشار بيش از حد آمريکا و ناتو بر پاکستان است. اخيرا ديويد پترائوس فرمانده قبلي نظاميان خارجي در افغانستان( فعلآ ريس سي آي اي) به اسلام آباد هشدار داد ، ادامه کم کاري پاکستان در مبارزه با آنچه وي تروريسم خواند، زمينه را براي حمله زميني آمريکا به آن کشور فراهم مي کند. البته شواهد قابل توجهي وجود دارد که نشان مي دهد آمريکا درصدد متقاعد کردن ديگر اعضاي ناتو براي فشار آوردن به پاکستان است. موضوع تلاش القاعده و طالبان پاکستان براي گروگانگيري و انفجار در چند کشور اروپايي که آمريکايي ها و انگليسي‌ها آن را مطرح کردند، بخشي از اين شواهد است. واشنگتن با شيوه هاي مختلفي درصدد است وانمود کند که عمده مشکلات آمريکا و ائتلاف ناتو در افغانستان از پاکستان ناشي مي شود. از همين رو، به نظر مي رسد که ادعای حمله احتمالی القاعده پاکستان به کشورهاي اروپايي، توجيهي براي فشار آوردن بيشتر بر اسلام آباد است. شواهد گوياي اين واقعيت است که اين ديدگاه با وضعيت کنوني منطقه بيشتر تطبیق مي کند. به نظر مي رسد اسلام آباد فشار غرب را احساس مي کند و به همين دلیل درصدد ارسال اين پيام است که پاکستان قادر است مستقل از ناتو بيانديشد.

اما علت افزايش فشار آمريکا و ناتو بر پاکستان چيست؟ يک علت فشارهای کنونی بر پاکستان ، اين است که ناتو درصدد است ناکامي‌هاي خود را در افغانستان به گردن ديگران از جمله پاکستان بياندازد . علت ديگر اين است که ناتو ريشه اصلي مشکلاتش را در افغانستان ، در خاک پاکستان مي داند و بر اين باور است که حتي عناصري در اردوي پاکستان از شورشيان حمايت مي کنند. ديويد کامرون، صدراعظم انگليس به صراحت گفت که پاکستان درخفا به طالبان کمک می کند. اندکي قبل از آن در اسناد و مدارک مربوط به جنگ افغانستان که توسط پايگاه اينترنتي ويکي ليکس منتشر شد ، پاکستان به حمايت از طالبان متهم شد. در گزارشي هم که توسط مدرسه اقتصاد لندن منتشر شد ، دستگاه اطلاعات پاکستان - آي ‌اس ‌آي - به همکاري گسترده با طالبان متهم شد. در اين گزارش آمده است که آي اس آي به طالبان در افغانستان ، پول، آموزش و پناهگاه مي دهد. حدود يک هفته قبل از انتشار اين گزارش ، موسسه تحقيقاتي آمريکايي رند نيز با انتشار گزارشي اعلام کرد عوامل اطلاعاتي پاکستان و نيروهاي شبه نظامي دولتي اين کشور ، شورشيان طالبان را آموزش می دهند و به آنها درباره تحرکات نيروهاي امريکايي در افغانستان اطلاعات مي‌دهند. افزايش فشار آمريکا و ناتو بر پاکستان در مقطع کنوني نشان مي دهد که اسلام آباد ، تا مقطع کنوني ، انتظار ناتو را برآورده نکرده است. از اين گذشته، پاکستان و افغانستان دوهزاروچهارصدوسي کيلومتر مرز مشترک دارند که با توجه به بافت ساکنان منطقه و ساختار جغرافيايي مناطق مرزي دو کشور، کنترول اين مرزها در صورت افزايش تنش بين ناتو و اسلام آباد ، کاري بس دشوار است.

پاکستان و افغانستان دو کشوری که از بدو تأسیس، سرنوشت شان به یکدیگر گره خورده، اخيرآ شاهد تحولات و وقایع مهمی هستند که می رود تا استراتژی بازیگر همیشه حاضر در این دو کشور یعنی آمریکا را رقم بزند.هرچند فضای حاکم بر اسلام آباد و واشنگتن از دیرباز به دلیل سیاست های دوگانۀ پاکستان از مدتها پیش تیره و تار شده بود، اما به نظر می رسد این بار صراحت لهجۀ آمریکایی ها در متهم کردن سرویس های اطلاعاتی-امنیتی پاکستان در حمایت از طالبان و به خصوص شبکۀ حقانی بیش از هر زمان دیگری، رابطۀ دو کشور را در معرض تهدیدات جدی قرار داده و فشارهای آمریکا بر مقامات پاکستانی نیز بیش از زمان دیگری عرصه را به سیاستمداران پاکستانی تنگ کرده است. واقعیت آنست که پاکستان سالها توانسته به سیاست دوگانۀ خود در برخورد با آمریکا و طالبان ادامه بدهد، اما امروز چالش جدی در همین جاست که آیا پاکستان همچنان قادر به ادامه این بازی هست یا خیر؟

به نظرمی رسد هم اکنون مقامات این کشور با دشوار شدن وضعیت به پایان خط این بازی نزدیک می شود چرا که آمریکا جدی و مصمم تصمیم دارد پاکستان را مجبور کند که دست از این سیاست بردارد. اظهارات مقامات آمریکایی در تقبیح این رویکرد پاکستان نیز موید عزم آمریکایی ها برای پایان دادن به این وضعیت است و حتی تا سطح تهدید به حمله و اشغال مناطق قبایلی نیز پیش رفته است. به طوری که اخیرا سناتور گراهام، از جمهوریخواهان مجلس سنا اعلام کرده است که آمریکا تصمیم قاطع خود را برای پایان دادن به استاندارهای دوگانۀ اسلام آباد گرفته است.مقامات پاکستان نیز این واقعیت را درک کرده اند که زمان بازی دوگانه به پایان رسیده است. درهمایش بزرگ احزاب پاکستان که با حضور سران و بسیاری از شخصیت های سیاسی و دینی این کشور برگزار شد، سخنان زرداری و گیلانی گویای آن بود که پاکستانی ها نیز واقعا به این نتیجه رسیده اند که آمریکایی ها دیگر سیاست دوگانۀ پاکستان را نمی پذیرند و سران این کشور باید تصمیمی جدی اتخاد کنند.هرچند اختلافات زیادی برسر این مسئله میان احزاب اسلامی، حزب مردم و همچنین حزب مسلم لیگ نواز شریف وجود دارد و همین امر اتخاذ تصمیمی قاطع و عملی را با چالش جدی روبرو کرده است اما در هر حال پاکستان تنها دو راه حل پیش رو دارد. اول اینکه فوج یا باید به وزیرستان حمله و سازمان القاعده و همچنین شبکه حقانی را از آنجا بیرون کند که این به معنای درگیر شدن در یک جنگ داخلی است، چرا که قبایل اعلام کرده اند که نه به فوج پاکستان و نه به آمریکایی ها اجازۀ دخالت خواهند داد و حتی به جهاد تهدید کرده اند. اتخاذ این رویکرد به منزلۀ تغییر استراتژی پاکستان است و در واقع آمریکایی ها نیز به دنبال آنند. اما از سخنان رهبران سیاسی و جنرال های اردوي پاکستان اینگونه بر می آید که آنها آمادگی حمله به وزیرستان را ندارند. اما گزینۀ دوم پیش روی مقامات پاکستانی اینست که ریسک ورود نیروهای آمریکایی به پاکستان را بپذیرند تا نظامیان آمریکایی، اردوي پاکستان را دور زده و در مناطق قبائلی وارد عمل شوند و از طریق هواپیماهای بدون سرنشین دست به عملیات های هوایی بزنند.  راه حل سومی اگر قابل تصور باشد، اینست که پاکستان به ظاهر تسلیم مدیریت آمریکا شود اما همان سیاست دوگانه را پشت پرده پیگیری کند.

اما در مقطع فعلی نمی توان امیدوار بود که این سیاست بتواند پاسخگوی بحران فعلی باشد. آن هم در حالی که بسیاری از ناظران بر این اعتقادند که اگر پاکستان تغییر روش ندهد احتمال درگیری نظامی میان پاکستان و افغانستان زیاد است و در آن صورت آمریکایی ها به نفع افغانستان دخالت خواهند کرد. مسلما اگر این اتفاق بیفتد آتش این جنگ بیش از همه دامن پاکستان را گرفته و این کشور را در معرض تهدید تجزیه قرار خواهد داد. برداشت هاي ازمنابع معتبرخبري

 

 

بقیه گزیده های مقالات (صباح) اینجا کلیک نماید

 
 

 

 
admin@vatandar.at
 
 
 
 مدیر مسوول : انجنیر هما یوسفی
صاحب امتیاز : انجنیرنجیب یوسفی
کليه ی حقوق بر اساس قوانين کپی رايت  محفوظ و متعلق به وطندار می باشد